Mashinasozlikda qo‘llaniladigan tribotexnik modifikatsiyalangan kompozitsion polimer materiallar va ularning fizik-mexanik, tribotexnik xususiyati tahlilini tuzish

N. Abed; M. To’xtasheva; S. Negmatov; K. Negmatova; Sh. Kasimov; J. Negmatov; A. Abdukaxorov; I. Muradov; N. Ergashev

doi:10.56143/3030-3893-2025-1S-235-238

Mualliflar

N. Abed "Fan va Tarakkiet" davlat muassasasi, O‘zbekiston ##default.groups.name.author##
M. To’xtasheva Toshkent kimyo-texnologiya instituti, Toshkent, O'zbekiston ##default.groups.name.author##
S. Negmatov "Fan va Tarakkiet" davlat muassasasi, O‘zbekiston ##default.groups.name.author##
K. Negmatova "Fan va Tarakkiet" davlat muassasasi, O‘zbekiston ##default.groups.name.author##
Sh. Kasimov "Fan va Tarakkiet" davlat muassasasi, O‘zbekiston ##default.groups.name.author##
J. Negmatov "Fan va Tarakkiet" davlat muassasasi, O‘zbekiston ##default.groups.name.author##
A. Abdukaxorov "Fan va Tarakkiet" davlat muassasasi, O‘zbekiston ##default.groups.name.author##
I. Muradov "Fan va Tarakkiet" davlat muassasasi, O‘zbekiston ##default.groups.name.author##
N. Ergashev "Fan va Tarakkiet" davlat muassasasi, O‘zbekiston ##default.groups.name.author##

##semicolon##

https://doi.org/10.56143/3030-3893-2025-1S-235-238

##semicolon##

Kompozitsion polimer materiallar, tribotexnika, qoplamalar, ishqalanish koeffitsienti, yeyilish, organomineral to‘ldiruvchilar, modifikatsiya, mashinasozlik, fizik-kimyoviy xossalar, mexanokimyoviy o‘zgarishlar, statik elektr, yuqori yuklama, paxta sanoati, xizmat muddati, optimal tarkib

Abstrak

Ushbu ilmiy maqolada mashinasozlik va sanoatning boshqa tarmoqlarida qo‘llaniladigan modifikatsion
kompozitsion polimer materiallarning zamonaviy rivojlanish yo‘nalishlari, ularning yaratilishi, tribotexnik
xususiyati, tarkibiy tuzilmasi va amaliy qo‘llanilishi atroflicha yoritilgan. Maqolada organomineral
to‘ldiruvchilar bilan modifikatsiyalangan polimer asosidagi kompozitsion materiallar, ularning fizik-mexanik
va tribologik xossalariga doir laboratoriya sinov natijalari keltiriladi. Kompozitsion materiallarning
ishlatilishi, ayniqsa, yuqori ishqalanish va yuklama sharoitida ishlaydigan mashina va mexanizmlar qismlari
uchun dolzarb ahamiyat kasb etadi. Bunday materiallar sirtlarda ishqalanish koeffitsientini pasaytiradi,
yeyilishga chidamli, statik elektr hosil bo‘lishini kamaytiradi va xizmat muddatini uzaytiradi. Ayniqsa, paxtani
qayta ishlash, kimyo sanoati, qishloq xo‘jaligi texnikasi va energetika sohalarida ularning qo‘llanishi
samaradorlikni sezilarli darajada oshiradi. Shuningdek, maqolada kompozitsion polimer materiallarning fizikkimyoviy,
mexanokimyoviy modifikatsiyasi orqali ularning tribotexnik xossalarini yaxshilash imkoniyatlari
ilmiy asosda tahlil qilinadi. Turli tarkibiy komponentlar va ularning nisbati asosida optimal kompozitsion
tarkiblar ishlab chiqilgan bo‘lib, laboratoriya sharoitida o‘tkazilgan tajribalar natijalari asosida eng maqbul
variantlar aniqlangan. Ushbu ilmiy ishda ishlab chiqilgan kompozitsion polimer materiallar mashinasozlik
sanoati uchun istiqbolli yo‘nalishlardan biri sifatida qaraladi.