Toshkent davlat transport universiteti
DOI:
https://doi.org/10.56143/3030-3893-2025-1S-39-41Ключевые слова:
grunt suvlari, suvning loyqaligi, drenaj suvlari, qoplamasiz ariqlar, tabiiy tozalanish, fizikaviy filtrlash, kimyoviy yutilish, biologik faoliyat, suv o‘simliklari, nitratlar, sorbsion xususiyatlar, ekologik xavfsizlik, suv sifati, tabiiy filtrlash, mikroorganizmlar. suvning umumiy minerallashganligi, suvning rangi, ishqoriyligi, drenaj tizimi, mavsumiy o‘zgarishlar.Аннотация
Ushbu tadqiqotda drenaj suvlari tarkibidagi ifloslantiruvchi moddalarni qoplamasiz ariqlar orqali tabiiy
sharoitda tozalash imkoniyatlari o‘rganildi. Ish davomida ochiq drenaj kanallarida sodir bo‘ladigan biologik,
fizik va kimyoviy jarayonlarning suv sifati ko‘rsatkichlariga ta’siri tahlil qilindi. Tajriba natijalari shuni
ko‘rsatdiki, qoplamasiz ariqlar tuproq, mikroflora va o‘simliklar bilan o‘zaro ta’sirda bo‘lib, drenaj
suvlarining tabiiy tozalanishiga xizmat qiladi. Xususan, amaliy kuzatuvlar natijasida organik moddalar, azot
va fosfor birikmalari, suspenziya va boshqa ifloslantiruvchi komponentlarning sezilarli darajada kamayishi
aniqlandi.Tadqiqot natijalari drenaj tizimlarini ekologik va iqtisodiy jihatdan samarali shakllantirishda,
qishloq xo‘jaligida foydalanilgan suvlarning ikkilamchi ifloslanishining oldini olishda muhim ahamiyatga
ega. Shu bilan birga, qoplamasiz ariqlarda tabiiy tozalash jarayonini kuchaytirish uchun gidromorfologik va
ekologik sharoitlarni hisobga olgan holda optimallashtirish tavsiya etiladi.
